Bij hoogwater kan kwelwater onder of door een dijk, kade of waterkering naar het maaiveld stromen. In sommige gevallen neemt dit water zand mee. Deze zogenoemde zandmeevoerende wellen vormen een belangrijk waarschuwingssignaal, omdat zandtransport kan leiden tot inwendige erosie en verzwakking van de waterkering.

Opkisten is een beproefde maatregel om een wel gecontroleerd te laten uitstromen, zand te laten bezinken en de situatie veilig te kunnen observeren en beoordelen.

Waarom opkisten noodzakelijk kan zijn

Zandmeevoerende kwellen ontstaan vaak tijdens perioden van hoogwater, wanneer de grondwaterdruk onder een waterkering toeneemt. Door de opwaartse stroming kan zand worden meegevoerd, wat duidt op het risico van piping.

Opkisten wordt toegepast om de stroming te vertragen, het zandtransport te verminderen en schade aan het maaiveld en de waterkering te beperken. Daarnaast biedt het de mogelijkheid om de ontwikkeling van de wel te monitoren en tijd te winnen voor aanvullende maatregelen.

Flexibele druppel-opkisting van Buitink Technology

Buitink Technology heeft een flexibel, lichtgewicht alternatief ontwikkeld voor traditionele opkisting met houten constructies en grote hoeveelheden zandzakken. Het systeem bestaat uit een druppelvormig flexibel reservoir met een opening in de bodem en een drijvende rand.

Het ontwerp maakt snelle plaatsing mogelijk en is geschikt voor tijdelijke inzet bij calamiteiten en hoogwatersituaties.

Technische werking

Na plaatsing over of rondom de wel stroomt het kwelwater via de opening in de bodem het reservoir in. Het systeem vult zich automatisch door de aanwezige kwelstroom.

Naarmate het waterniveau in het reservoir stijgt, neemt het gewicht toe en wordt de opkisting stabieler. Het watergewicht zorgt voor een natuurlijke verankering op het maaiveld, vergelijkbaar met het principe van flexibele waterkeringen.

De drijvende rand vormt een stabiele afsluiting tegen het maaiveld en voorkomt ongecontroleerde uitstroming.

Afbeelding: Flexibele opkisting in ontplooide toestand rondom een kwel

Wanneer is opkisten nuttig of noodzakelijk

Opkisten wordt toegepast bij situaties zoals:

• Troebel kwelwater of zichtbare zandafzetting
• Toename van kweldebiet of het ontstaan van nieuwe wellen
• Een “kokend” effect of actieve zandmeevoer
• Behoefte aan rust in de stroming om zand te laten bezinken
• Noodzaak om schade te beperken en tijd te winnen voor analyse

Door de wel gecontroleerd te omkaderen wordt voorkomen dat kwelwater vrij over het maaiveld stroomt en continu materiaal blijft meenemen.

Voordelen van het flexibele opkistingssysteem

• Snel inzetbaar zonder zware hulpmiddelen
• Zelfvullend door de aanwezige kwelstroom
• Toenemende stabiliteit door watergewicht
• Beperkte logistiek in vergelijking met zandzakken en houtwerk
• Rustige stroming waardoor zand kan bezinken
• Herbruikbaar na reiniging en inspectie
• Leverbaar in maatwerk voor verschillende situaties

Afbeelding: Stappenplan voor het uitrollen en plaatsen van een flexibele opkisting bij een kwel

Praktische inzet

De inzet verloopt in hoofdlijnen als volgt:

• Plaatsen van het reservoir over of rondom de wel
• Automatische instroom van kwelwater via de bodemopening
• Stabilisatie door toenemend watergewicht
• Monitoring van helderheid, zandproductie en gedrag van de wel

Indien nodig kan het systeem worden gecombineerd met aanvullende maatregelen of afvoer, conform het geldende calamiteiten- of hoogwaterprotocol.

Maatwerk en uitvoeringen

De flexibele opkisting is leverbaar in verschillende diameters, hoogtes en volumes. Afhankelijk van de toepassing zijn onder meer de volgende opties beschikbaar:

• Overloop of gecontroleerde afvoer
• Versterkte zones voor slappe of ruwe ondergrond
• Hijs- en handlingbanden
• Peilmarkeringen en meetpunten
• Transport- en opbergtas met reparatieset

Voorbeelduitvoering

Afbeelding: Flexibele opkisting met diameter 3000 mm en hoogte 1000 mm

FAQs